సైబర్ మోసాలు: హైదరాబాద్‌లో ఒక్క రోజే రూ.5.35 కోట్లు మాయం

ఒక్క ఫోన్ కాల్, ఒక్క ఇన్‌స్టాగ్రామ్ మెసేజ్, ఒక్క నకిలీ ఆదేశం. అంతే, జీవితకాల సంపాదన క్షణాల్లో మాయమైంది. హైదరాబాద్‌లో సైబర్ మోసాలు మరోసారి కలకలం రేపాయి.

ఒక్క రోజులోనే ముగ్గురు బాధితులు మొత్తం రూ.5.35 కోట్లు పోగొట్టుకున్నారు. ఇందులో చదువుకున్న వారు, అనుభవజ్ఞులైన పెట్టుబడిదారులు, ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త కూడా ఉన్నారు.

పోలీసు కమిషనర్ వి.సి. సజ్జనార్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఇన్ని అవగాహన కార్యక్రమాలు జరుగుతున్నా మోసగాళ్లు చదువుకున్న వారినే లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు.

మూడు కేసులు, మూడు రకాల మోసాలు

మొదటి కేసులో నకిలీ సీఈఓ లేదా బాస్ మోసం జరిగింది. నగరానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త మోసపూరిత అభ్యర్థనను సాధారణ క్లియరెన్స్ సందేశంగా భావించారు. ఫలితంగా రూ.2.70 కోట్లు పోయాయి.

రెండో కేసు డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసం. బాధితుడికి బెదిరింపు కాల్స్ రావడంతో భయపడిపోయారు. ఆ భయంలో రూ.2.12 కోట్లు పంపేశారు.

మూడో కేసులో నకిలీ పెట్టుబడి పథకం ఉంది. బాధితుడు దాదాపు పదేళ్లుగా స్టాక్ మార్కెట్‌లో ట్రేడింగ్ చేస్తున్నవారే. అయినా ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో వచ్చిన సందేశం నమ్మి రూ.52.51 లక్షలు కోల్పోయారు.

ఈ మూడు ఉదంతాల్లో ఒక సామాన్య అంశం ఉంది. మోసగాళ్లు భయం, ఆశ, లేదా అధికారం మీద నమ్మకం అనే మూడింటిలో ఒకదాన్ని వాడుకుంటారు. ఆలోచించే సమయం ఇవ్వకుండా తొందరపెట్టడం వారి ప్రధాన ఎత్తుగడ.

పోలీసులు ఇస్తున్న జాగ్రత్తలు

సజ్జనార్ చెప్పిన సూచనలు సూటిగా ఉన్నాయి. పోలీసులు, ఉన్నతాధికారులు లేదా పెట్టుబడి సలహాదారులమని చెప్పే ఫోన్ కాల్స్, సందేశాలు వస్తే భయపడకూడదు. అటువంటి అభ్యర్థనలను స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించుకోవాలి.

సరైన నిర్ధారణ లేకుండా డబ్బు బదిలీ చేయడం, లావాదేవీలను ఆమోదించడం చేయకూడదు. ఒకవేళ మోసానికి గురైతే వెంటనే 1930 హెల్ప్‌లైన్‌కు ఫోన్ చేసి ఫిర్యాదు చేయాలి. ఆలస్యం చేసిన కొద్దీ డబ్బు తిరిగి రావడం కష్టమవుతుంది.

డబ్బు ఒకసారి బదిలీ అయ్యాక తిరిగి పొందడం చాలా కష్టమని పోలీసులు స్పష్టం చేశారు. ఈ విషయంలో బ్యాంకులు, ఇతర మధ్యవర్తుల పాత్రను కూడా పరిశీలిస్తామని చెప్పారు.

కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు, సహోద్యోగులు కూడా తమ చుట్టూ ఉన్నవారిని ముందే హెచ్చరించాలని పోలీసులు కోరారు. ఇంట్లో పెద్దవారికి ఈ మోసాల గురించి చెప్పడం ఇప్పుడు అత్యవసరం.

డిజిటల్ అరెస్ట్ అనే పదమే నిజానికి ఒక మోసం. చట్టంలో అలాంటి ప్రక్రియ లేదు. కానీ వీడియో కాల్‌లో యూనిఫాం వేసుకున్న వ్యక్తులు కనిపించి, కేసు పెడతామని బెదిరిస్తే చాలామంది భయపడతారు. ఆ భయమే మోసగాళ్ల పెట్టుబడి.

నకిలీ బాస్ మోసాల్లో నేరగాళ్లు కంపెనీ అధికారుల పేర్లు, ఫోటోలతో సందేశాలు పంపుతారు. అత్యవసరం అని చెప్పి వెంటనే డబ్బు పంపమంటారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో నేరుగా ఆ అధికారికి తెలిసిన నంబర్‌కు ఫోన్ చేసి నిర్ధారించుకోవడమే సులభమైన రక్షణ.

పెట్టుబడి మోసాల్లో ఎక్కువ లాభాలు, ఖచ్చితమైన రాబడి అని ఆశ చూపుతారు. ఏ నిజమైన పెట్టుబడి కూడా లాభానికి హామీ ఇవ్వదు. సోషల్ మీడియాలో వచ్చే పరిచయం లేని వ్యక్తుల సలహాలను నమ్మకుండా, అధికారిక బ్రోకర్లు, నియంత్రణ సంస్థల వద్ద నమోదైన వారినే ఎంచుకోవాలి.

మోసానికి గురైన వెంటనే ఏం చేయాలో తెలుసుకోవడం కూడా కీలకం. మొదటి గంటల్లోనే ఫిర్యాదు చేస్తే బ్యాంకు ఖాతాలను నిలిపివేయడానికి అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే 1930కి కాల్ చేయడంలో ఆలస్యం చేయవద్దు. ఫిర్యాదు చేసేటప్పుడు లావాదేవీ వివరాలు, స్క్రీన్‌షాట్లు, ఫోన్ నంబర్లు సిద్ధంగా ఉంచుకోండి.

ఇంకో ముఖ్యమైన విషయం, సిగ్గుపడి దాచుకోవద్దు. చదువుకున్నవారు, అనుభవం ఉన్నవారు కూడా మోసపోతున్నారని ఈ ఉదంతాలే చెబుతున్నాయి. నేరగాళ్లు మానసిక ఒత్తిడిని వాడుకునే నిపుణులు. ఆ క్షణంలో ఎవరైనా తడబడవచ్చు.

ఓటీపీలు, పిన్ నంబర్లు, బ్యాంకు వివరాలను ఎవరికీ చెప్పకూడదు. తెలియని లింకులను క్లిక్ చేయకూడదు. ఇంట్లో పెద్దలకు, పిల్లలకు ఈ జాగ్రత్తలు చెప్పండి.

గుర్తుంచుకోవాల్సిన మాట ఒక్కటే: నిజమైన పోలీసులు ఫోన్‌లో “అరెస్ట్” చేయరు. ఎవరైనా అలా చెబితే ఫోన్ పెట్టేసి, 1930కి కాల్ చేయండి. మరిన్ని స్థానిక వార్తల కోసం తెలంగాణ విభాగం చూడండి.