హోమ్ › సైబర్ సేఫ్టీ › 1930 cyber complaint: సైబర్ మోసం జరిగితే 1930కి ఎలా ఫిర్యాదు చేయాలి

1930 cyber complaint: సైబర్ మోసం జరిగితే 1930కి ఎలా ఫిర్యాదు చేయాలి

1930 cyber complaint: సైబర్ మోసం జరిగితే 1930కి ఎలా ఫిర్యాదు చేయాలి
TelAndra Desk··8 నిమిషాల చదువు
Photo: Alexas_Fotos / Pixabay

ఎలా చేయాలి చివరిగా అప్‌డేట్ చేసింది: 13 నవంబర్ 2026

రమేష్ హైదరాబాద్‌లో ఒక ప్రైవేట్ ఉద్యోగి. ఒక రోజు “మీ కరెంట్ బిల్లు పెండింగ్, ఈ లింక్‌లో వెంటనే కట్టండి” అనే మెసేజ్ వచ్చింది. లింక్ నొక్కి వివరాలు ఇచ్చిన కొన్ని నిమిషాల్లోనే అకౌంట్ నుంచి రూ.48,000 పోయాయి. భయంతో ఏం చేయాలో తెలియక గంటల తరబడి ఆలస్యం చేశాడు. ఇలాంటి సందర్భంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పని ఒక్కటే – వెంటనే 1930 cyber complaint నమోదు చేయడం. ఈ గైడ్‌లో 1930కి ఎలా ఫిర్యాదు చేయాలి, ఏ వివరాలు సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి, తర్వాత ఆన్‌లైన్‌లో ఎలా ఫాలో అప్ చేయాలి అనేది సులభంగా వివరిస్తున్నాం.

⚡ సూటిగా చెప్పాలంటే

ఆన్‌లైన్‌లో డబ్బు పోయిన వెంటనే – వీలైతే మొదటి గంటలోనే – 1930 నంబర్‌కు కాల్ చేసి ట్రాన్సాక్షన్ వివరాలు చెప్పండి. SMSలో వచ్చే అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్‌తో 24 గంటల్లోపు cybercrime.gov.in లో పూర్తి ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి. అదే సమయంలో మీ బ్యాంక్‌కు కూడా ఫిర్యాదు చేసి కార్డ్/UPI బ్లాక్ చేయించండి.

ముఖ్యాంశాలు
  • 1930 – ఆర్థిక సైబర్ మోసాలకు జాతీయ టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్
  • మొదటి 1–3 గంటలు (గోల్డెన్ అవర్) లో ఫిర్యాదు చేస్తే డబ్బు ఫ్రీజ్ అయ్యే అవకాశం ఎక్కువ
  • ట్రాన్సాక్షన్ ID / UTR, తేదీ, సమయం, మొత్తం సిద్ధంగా ఉంచుకోండి
  • కాల్ తర్వాత 24 గంటల్లో cybercrime.gov.in లో ఫిర్యాదు పూర్తి చేయండి
  • డబ్బు తిరిగి ఇప్పిస్తామని ఫీజు అడిగే కాల్స్ కూడా మోసమే

1930 అంటే ఏమిటి, ఎవరికి ఉపయోగం?

1930 అనేది కేంద్ర హోం శాఖ ఆధ్వర్యంలోని నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ (National Cybercrime Reporting Portal – NCRP) టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్. ముఖ్యంగా డబ్బు పోయిన ఆర్థిక మోసాలు (financial fraud) – UPI, డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డ్, నెట్ బ్యాంకింగ్, వాలెట్ మోసాలు – జరిగినప్పుడు ఈ నంబర్‌కు కాల్ చేయాలి.

డబ్బు పోకుండా జరిగిన మోసాలకు – ఉదాహరణకు సోషల్ మీడియా అకౌంట్ హ్యాక్, ఫేక్ ప్రొఫైల్, వేధింపులు, ఐడెంటిటీ దొంగతనం – నేరుగా cybercrime.gov.in పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. వాట్సాప్ హ్యాక్ అయితే ఏం చేయాలో మా WhatsApp Hacked గైడ్లో వివరంగా ఉంది.

“గోల్డెన్ అవర్” ఎందుకు అంత ముఖ్యం?

మోసం జరిగిన తర్వాత మొదటి 1 నుంచి 3 గంటలను “గోల్డెన్ అవర్” (Golden Hour) అంటారు. ఈ సమయంలో ఫిర్యాదు చేస్తే పోయిన డబ్బును ఆపే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని హైదరాబాద్ సైబర్ క్రైమ్ పోలీసులు చెబుతున్నారు (జూన్ 2026 నివేదిక ప్రకారం).

ఇది ఎలా పనిచేస్తుందంటే: మీరు 1930కి కాల్ చేసి ఫిర్యాదు నమోదు చేయగానే, ఆ వివరాలు సిటిజన్ ఫైనాన్షియల్ సైబర్ ఫ్రాడ్ రిపోర్టింగ్ అండ్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ (CFCFRMS) అనే వ్యవస్థకు వెళ్తాయి. సంబంధిత బ్యాంక్ నోడల్ అధికారికి SMS అలర్ట్ వెళ్తుంది. డబ్బు ఇంకా మోసగాడి అకౌంట్‌లో ఉంటే బ్యాంక్ దాన్ని హోల్డ్ (freeze) చేస్తుంది. డబ్బు మరో బ్యాంక్‌కు మారితే, ఆ బ్యాంక్‌కు కేసు చేరుతుంది – ఇలా డబ్బు ఆగే వరకు ఈ గొలుసు కొనసాగుతుంది. ఈ వ్యవస్థలో పోలీసులు, RBI, NPCI, బ్యాంకులు, పేమెంట్ సంస్థలు కలిసి పనిచేస్తాయి.

ఒక సాధారణ ఉదాహరణ: దొంగ బస్సు ఎక్కి పారిపోతుంటే, బస్సు డిపో దాటక ముందే పోలీసులకు చెబితే పట్టుకోవడం సులభం. ఊరు దాటిపోయాక కష్టం. డబ్బు విషయంలోనూ అంతే – మోసగాళ్లు డబ్బును నిమిషాల్లోనే అనేక అకౌంట్లకు మార్చేస్తారు లేదా ATMలో విత్‌డ్రా చేస్తారు. అందుకే ప్రతి నిమిషం విలువైనదే.

కాల్ చేసే ముందు సిద్ధంగా ఉంచుకోవాల్సిన వివరాలు

కంగారులో వివరాలు మర్చిపోకుండా ఉండటానికి, కాల్ చేసే ముందు ఒక్క నిమిషం తీసుకుని ఇవి దగ్గర పెట్టుకోండి:

  • మీ పేరు, మొబైల్ నంబర్, చిరునామా
  • మోసం జరిగిన బ్యాంక్ / UPI యాప్ / వాలెట్ పేరు, మీ అకౌంట్ వివరాలు
  • ట్రాన్సాక్షన్ ID లేదా UTR నంబర్ (బ్యాంక్ SMS లేదా UPI యాప్ హిస్టరీలో ఉంటుంది)
  • మోసం జరిగిన తేదీ, సమయం, ఎంత డబ్బు పోయింది
  • మోసగాడి ఫోన్ నంబర్, UPI ID, అకౌంట్ నంబర్ లేదా వెబ్‌సైట్ లింక్ (తెలిస్తే)

ఈ వివరాలు ఒక్కటీ లేకపోయినా కాల్ చేయడం ఆలస్యం చేయకండి – ముందు కాల్ చేయండి, మిగతా వివరాలు తర్వాత పోర్టల్‌లో జత చేయవచ్చు.

1930 cyber complaint: స్టెప్ బై స్టెప్

  1. మరింత నష్టాన్ని ఆపండిమోసగాడితో మాట్లాడటం, చాట్ చేయడం వెంటనే ఆపండి. ఇంకా ఎలాంటి పేమెంట్ చేయకండి. బ్యాంక్ యాప్ లేదా కస్టమర్ కేర్ ద్వారా ప్రభావితమైన కార్డ్ / UPI / నెట్ బ్యాంకింగ్‌ను బ్లాక్ చేయించండి.
  2. 1930కి కాల్ చేయండిమీ ఫోన్ నుంచి 1930 డయల్ చేయండి (టోల్-ఫ్రీ). మోసం ఎలా జరిగిందో క్లుప్తంగా చెప్పి, బ్యాంక్ పేరు, ట్రాన్సాక్షన్ ID/UTR, తేదీ, సమయం, మొత్తం, మోసగాడి నంబర్ లేదా UPI ID చెప్పండి.
  3. అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్ సేవ్ చేయండిఫిర్యాదు నమోదైన తర్వాత మీ మొబైల్‌కు SMS ద్వారా అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్ వస్తుంది. దాన్ని స్క్రీన్‌షాట్ తీసి, కాగితంపై కూడా రాసుకోండి.
  4. cybercrime.gov.in లో లాగిన్ అవ్వండి24 గంటల్లోపు cybercrime.gov.in ఓపెన్ చేసి, ఫైనాన్షియల్ ఫ్రాడ్ రిపోర్టింగ్ ఆప్షన్ ఎంచుకోండి. మీ మొబైల్ నంబర్‌తో రిజిస్టర్/లాగిన్ అయి OTP ధృవీకరణ పూర్తి చేయండి.
  5. పూర్తి వివరాలు నమోదు చేయండి1930 అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్ ఎంటర్ చేయండి. సరైన కేటగిరీ ఎంచుకుని, జరిగిన విషయాన్ని సమయ క్రమంలో రాయండి. బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్, SMSలు, చాట్ స్క్రీన్‌షాట్‌లు, కాల్ లాగ్‌లు అప్‌లోడ్ చేయండి.
  6. సబ్మిట్ చేసి నంబర్ భద్రపరచండిపేర్లు, తేదీలు, మొత్తాలు సరిగా ఉన్నాయో చూసి సబ్మిట్ చేయండి. పోర్టల్ ఇచ్చే అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్‌ను భద్రంగా ఉంచుకోండి – స్టేటస్ చూడటానికి ఇదే కావాలి.
  7. బ్యాంక్‌కు వ్రాతపూర్వక ఫిర్యాదుమీ బ్యాంక్‌కు కూడా ఆ ట్రాన్సాక్షన్ అనధికారికం (unauthorised) అని వ్రాతపూర్వకంగా ఫిర్యాదు చేసి, బ్యాంక్ కంప్లైంట్ నంబర్ తీసుకోండి.

సాధారణంగా జరిగే తప్పులు, వాటికి పరిష్కారాలు

“ఇంత చిన్న మొత్తానికి ఫిర్యాదు ఎందుకు” అనుకోవడం: రూ.500 పోయినా ఫిర్యాదు చేయండి. మీ ఫిర్యాదు వల్ల అదే మోసగాడి అకౌంట్ బ్లాక్ అయి, ఇతరులు కూడా కాపాడబడవచ్చు.

మరుసటి రోజు వరకు ఆగడం: చాలా మంది సిగ్గుతో లేదా భయంతో ఇంట్లో వాళ్లకు చెప్పకుండా ఆలస్యం చేస్తారు. మోసం ఎవరికైనా జరగవచ్చు – అది మీ తప్పు కాదు. వెంటనే కాల్ చేయడమే ముఖ్యం.

“డబ్బు తిరిగి ఇప్పిస్తాం” అనే ఫేక్ కాల్స్ నమ్మడం: ఫిర్యాదు తర్వాత “మేము సైబర్ పోలీసులం, రికవరీ ఫీజు కట్టండి” అని కాల్స్ రావచ్చు. ఇది రెండో మోసం. నిజమైన పోలీసులు డబ్బు అడగరు, OTP అడగరు. డిజిటల్ అరెస్ట్ పేరుతో బెదిరిస్తే మా డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్ గైడ్ చూడండి.

ఆధారాలు డిలీట్ చేయడం: కోపంలో మోసగాడి చాట్‌లు, మెసేజ్‌లు డిలీట్ చేయకండి. స్క్రీన్‌షాట్‌లు, కాల్ లాగ్‌లు, బ్యాంక్ SMSలు అన్నీ ఉంచుకోండి. ఎడిట్ చేసిన స్క్రీన్‌షాట్‌ల కంటే అసలు ఫైల్‌లు ఎక్కువ ఉపయోగపడతాయి.

బ్యాంక్‌కు చెప్పకపోవడం: 1930 ఫిర్యాదు బ్యాంక్ డిస్ప్యూట్‌కు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. మీ బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్‌కు లేదా బ్రాంచ్‌కు కూడా వ్రాతపూర్వకంగా ఫిర్యాదు చేసి, దాని కంప్లైంట్ నంబర్ తీసుకోండి.

⚠️ ఈ తప్పులు చేయకండి
  • ఫిర్యాదు తర్వాత 'రికవరీ ఫీజు', 'ప్రాసెసింగ్ ఛార్జ్' అడిగే కాల్స్‌కు డబ్బు కట్టకండి
  • పోలీసులు లేదా బ్యాంక్ అని చెప్పి OTP, PIN, CVV అడిగితే ఇవ్వకండి
  • ఇంటర్నెట్‌లో కనిపించే 'కస్టమర్ కేర్' నంబర్లను నమ్మకండి – బ్యాంక్ అధికారిక యాప్/వెబ్‌సైట్‌లోని నంబరే వాడండి
  • మోసగాడి చాట్‌లు, SMSలు, కాల్ లాగ్‌లు డిలీట్ చేయకండి – అవే ఆధారాలు

ఫిర్యాదు తర్వాత ఏం జరుగుతుంది, స్టేటస్ ఎలా చూడాలి?

పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదైన తర్వాత అది మీ రాష్ట్ర సైబర్ క్రైమ్ విభాగానికి (తెలంగాణ లేదా ఆంధ్రప్రదేశ్) వెళ్తుంది. అవసరమైతే స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌లో FIR నమోదు చేస్తారు. cybercrime.gov.in లో లాగిన్ అయి “Check Status” ఆప్షన్‌లో మీ అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్‌తో స్టేటస్ చూడవచ్చు.

సరైన స్పందన రాకపోతే మీ దగ్గరలోని పోలీస్ స్టేషన్‌ను లేదా పోర్టల్‌లో ఇచ్చిన రాష్ట్ర నోడల్ అధికారిని సంప్రదించండి. ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోండి: ఫిర్యాదు చేస్తే డబ్బు తప్పకుండా తిరిగి వస్తుందనే గ్యారెంటీ లేదు. డబ్బు ఇప్పటికే విత్‌డ్రా అయితే రికవరీ కష్టం. ఫ్రీజ్ అయిన డబ్బు తిరిగి రావడానికి కోర్టు లేదా పోలీసుల ప్రక్రియ ద్వారా కొంత సమయం పట్టవచ్చు.

ఇకపై మోసపోకుండా ఉండటానికి చిట్కాలు

  • UPIలో డబ్బు రావాలంటే PIN ఎంటర్ చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు. “కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్” వచ్చి PIN అడిగితే అది డబ్బు పంపడమే.
  • OTP, CVV, UPI PIN ఎవరికీ – బ్యాంక్ ఉద్యోగి అని చెప్పినా – చెప్పకండి. మరిన్ని వివరాలు మా OTP మోసాల గైడ్లో ఉన్నాయి.
  • SMS, వాట్సాప్‌లో వచ్చే కరెంట్ బిల్లు, KYC అప్‌డేట్, పార్సెల్, లాటరీ లింక్‌లు నొక్కకండి.
  • స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్‌లు (AnyDesk లాంటివి) తెలియని వారి మాట మీద ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి.
  • బ్యాంక్ ట్రాన్సాక్షన్ SMS/ఈమెయిల్ అలర్ట్‌లు ఆన్‌లో ఉంచండి, అనుమానాస్పద డెబిట్ కనిపిస్తే వెంటనే స్పందించండి.
  • 1930 నంబర్‌ను మీ ఫోన్‌లో, ఇంట్లో పెద్దల ఫోన్‌లలో “Cyber Helpline” పేరుతో సేవ్ చేయండి.

ఈ గైడ్‌లోని సమాచారం నవంబర్ 2026 నాటికి అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక, విశ్వసనీయ వనరుల ఆధారంగా రాసినది. ఇది న్యాయ సలహా కాదు; మీ కేసుకు సంబంధించిన వివరాల కోసం పోలీసులను లేదా బ్యాంక్‌ను సంప్రదించండి.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

1930 నంబర్ 24 గంటలూ పనిచేస్తుందా?

1930 జాతీయ టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్. కాల్ కలవకపోతే ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే cybercrime.gov.in లో నేరుగా ఫిర్యాదు చేయండి.

1930కి ఫిర్యాదు చేస్తే డబ్బు తప్పకుండా తిరిగి వస్తుందా?

గ్యారెంటీ లేదు. డబ్బు ఇంకా మోసగాడి అకౌంట్‌లో ఉంటే ఫ్రీజ్ చేసే అవకాశం ఉంటుంది. ఎంత త్వరగా ఫిర్యాదు చేస్తే అంత మంచిది.

డబ్బు పోకుండా జరిగిన మోసాలకు 1930కి కాల్ చేయాలా?

1930 ప్రధానంగా ఆర్థిక మోసాల కోసం. అకౌంట్ హ్యాక్, ఫేక్ ప్రొఫైల్, వేధింపుల వంటి వాటికి నేరుగా cybercrime.gov.in లో ఫిర్యాదు చేయండి.

ఫిర్యాదు స్టేటస్ ఎలా చెక్ చేయాలి?

cybercrime.gov.in లో లాగిన్ అయి 'Check Status' ఆప్షన్‌లో మీ అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ నంబర్ ఎంటర్ చేయండి.

మోసం జరిగి కొన్ని రోజులైంది, ఇప్పుడు ఫిర్యాదు చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. డబ్బు ఫ్రీజ్ అయ్యే అవకాశం తగ్గవచ్చు కానీ కేసు నమోదు, దర్యాప్తు కోసం ఫిర్యాదు తప్పకుండా చేయండి.

స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌కు కూడా వెళ్లాలా?

ఆన్‌లైన్ ఫిర్యాదు రాష్ట్ర సైబర్ విభాగానికి చేరుతుంది. సరైన స్పందన రాకపోతే లేదా పెద్ద మొత్తం పోతే దగ్గరలోని పోలీస్ స్టేషన్‌ను సంప్రదించండి.

తాజా వార్తలు, Job alerts మీ phone లోనే!TelAndra channel ని follow అవ్వండి

⭐ TelAndra ను Google లో మీ Preferred Source గా జోడించండి
ఉద్యోగాలు, ఫలితాలు, పథకాల తాజా అప్‌డేట్స్ Google Search లో ముందుగా మీకే కనిపిస్తాయి.

Google లో TelAndra ను జోడించండి →
TelAndra ఎడిటోరియల్ డెస్క్

ఈ కథనం అధికారిక ప్రకటనలు, నమ్మకమైన మీడియా ఆధారంగా సిద్ధం చేశాం. చివరిగా అప్‌డేట్: 13 నవంబర్ 2026. ఉద్యోగాలు, పథకాల తుది వివరాల కోసం అధికారిక వెబ్‌సైట్ చూడండి.

స్పందించండి

మీ ఈమెయిలు చిరునామా ప్రచురించబడదు. తప్పనిసరి ఖాళీలు *‌తో గుర్తించబడ్డాయి

📲 Job alerts & తాజా వార్తలు WhatsApp Telegram