రాయలసీమ హార్టికల్చర్ హబ్: రూ.లక్ష కోట్ల ప్రణాళికతో పండ్ల తోటల కల

ఒకప్పుడు రాయలసీమ అనగానే కరవు గుర్తొచ్చేది. పగుళ్లు వారిన నేలలు, వర్షం కోసం ఆకాశం వైపు చూసే రైతులు. ఇప్పుడు అదే నేలను పండ్ల తోటల కేంద్రంగా మార్చాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కలలు కంటోంది. దీనికి పేరు రాయలసీమ హార్టికల్చర్ హబ్.

“గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్ – రాయలసీమ రైజింగ్” పేరుతో రాష్ట్ర కార్యాచరణ ప్రణాళిక సిద్ధమైంది. వ్యవసాయ, ఉద్యాన శాఖ మంత్రి కింజరాపు అచ్చెన్నాయుడు విజయవాడలో దీని వివరాలు వెల్లడించారు. కరవు నేలను ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్, ఎగుమతుల కేంద్రంగా మార్చడమే లక్ష్యం.

ఈ ప్రణాళికకు మొత్తం సుమారు రూ.లక్ష కోట్ల పెట్టుబడి అంచనా. ఇందులో ప్రభుత్వ వాటా రూ.40,352 కోట్లు. నీటిపారుదలకు రూ.20,884 కోట్లు, ఉద్యాన రంగానికి రూ.14,906 కోట్లు, గ్రామీణ రోడ్లకు రూ.4,562 కోట్లు కేటాయిస్తారు. మిగిలిన సుమారు రూ.60,000 కోట్లు ప్రైవేటు రంగం నుంచి రావాలని ఆశిస్తున్నారు.

పనులు మూడు దశల్లో సాగుతాయి. 2026 ఆగస్టు నుంచి 2029 జూలై వరకు కాలపరిమితి. మొదటి దశలో (2026–27) రూ.12,066 కోట్లతో 72 క్లస్టర్లు ఏర్పాటవుతాయి. రెండో దశలో రూ.15,036 కోట్లతో 67 క్లస్టర్లు, మూడో దశలో రూ.13,250 కోట్లతో 62 క్లస్టర్లు వస్తాయి. మొత్తం 10 జిల్లాల్లో 201 క్లస్టర్లు.

రాయలసీమ నేలలో ఉద్యాన పంటలకు మంచి అవకాశం ఉందని నిపుణులు చాలా కాలంగా చెబుతున్నారు. తక్కువ వర్షపాతం ఉన్నా, సరైన బిందు సేద్యం, నీటి నిల్వ ఉంటే పండ్ల తోటలు బాగా పెరుగుతాయి. అనంతపురం, కర్నూలు, చిత్తూరు ప్రాంతాల్లో అరటి, మామిడి, టమాటా సాగు ఇప్పటికే పేరుపొందాయి. ఇప్పుడు వాటిని వ్యవస్థీకృతంగా, ఎగుమతులకు అనుగుణంగా తీర్చిదిద్దాలన్నది ఆలోచన.

రైతుకు పంట పండించడం ఒక ఎత్తు అయితే, సరైన ధరకు అమ్ముకోవడం మరో ఎత్తు. శీతల గిడ్డంగులు, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు దగ్గరలో ఉంటే పంట పాడవకుండా ఉంటుంది. అందుకే క్లస్టర్ విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు.

లక్ష్యాలు ఏమిటి

అధికారులు పెట్టుకున్న లక్ష్యాలు పెద్దవే. 14.41 లక్షల హెక్టార్లలో ఉద్యాన సాగు. ఉత్పత్తి దాదాపు రెట్టింపు. సుమారు 9.6 లక్షల మంది రైతుల ఆదాయం పెరగడం. దాదాపు 9 లక్షల ఎకరాలకు కొత్తగా సాగునీరు, 4.3 లక్షల ఎకరాల్లో నీటి సౌకర్యం స్థిరపడటం. 5,721 కిలోమీటర్ల గ్రామీణ రోడ్లు.

మూడో సంవత్సరం నుంచి ఏటా అదనంగా సుమారు రూ.81,000 కోట్ల విలువ జోడింపు వస్తుందని, సుమారు 19.7 లక్షల ఉద్యోగాలు వస్తాయని అంచనా. మామిడి, అరటి, టమాటా, దానిమ్మ, ఖర్జూరం, డ్రాగన్ ఫ్రూట్, పుచ్చకాయ, నిమ్మజాతి పండ్లు, అవకాడో వంటి పంటలపై దృష్టి పెడతారు.

ఇప్పటికే అరటి ఎగుమతులు మంచి ఉదాహరణ. నివేదికల ప్రకారం 2016–17లో 246 టన్నులున్న ఎగుమతులు ఇప్పుడు లక్ష టన్నులు దాటాయి. ఎక్కువగా అనంతపురం నుంచి ఇరాన్‌కు వెళ్తున్నాయి. రాయలసీమ అరటికి అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో గుర్తింపు ఉందని ప్రభుత్వ నేతలూ చెబుతున్నారు.

ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ఈ ప్రాంతాన్ని “ఫ్రూట్ బౌల్ ఆఫ్ ఇండియా”గా తీర్చిదిద్దాలన్నది తన లక్ష్యంగా చెప్పారు. ఇటీవలి చర్చల్లో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కల్యాణ్, మంత్రి నారా లోకేశ్ కూడా పాల్గొన్నారు. ఉద్యాన రంగం ఇప్పటికే రాష్ట్ర స్థూల విలువ జోడింపులో సుమారు రూ.1.50 లక్షల కోట్లు అందిస్తోందని, దీనికి మరో రూ.లక్ష కోట్లు జోడించాలని లక్ష్యమని చెప్పారు. ఆపిల్, స్ట్రాబెర్రీ, కివీ వంటి పంటలనూ స్థానిక వాతావరణానికి తగ్గట్టు పరిశీలిస్తున్నారు.

బిందు సేద్యం, ధ్రువీకరించిన నర్సరీలు, శీతల గిడ్డంగులు, ప్రాసెసింగ్ కేంద్రాలు, బ్రాండింగ్, రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాల బలోపేతం ప్రాధాన్యాలు. మామిడి గుజ్జు, అరటి పొడి వంటి విలువ జోడించిన ఉత్పత్తులకూ ప్రోత్సాహం ఉంటుంది.

ప్రణాళిక కాగితంపై బాగుంది. అసలు పరీక్ష అమలులో ఉంది. నీటి లభ్యత, మార్కెట్ ధరలు, రైతులకు సకాలంలో సహాయం అందడం వంటివి కీలకం. పెట్టుబడిలో ప్రైవేటు వాటా నిజంగా వస్తుందా అన్నది కూడా చూడాలి. అయినా రాయలసీమ రైతులకు ఇది కొత్త ఆశ. రాష్ట్ర పరిణామాల కోసం ఏపీ విభాగం చూడండి.