హోమ్ › ఏఐ › LLM అంటే ఏమిటి: లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ ఎలా పనిచేస్తుంది – సింపుల్ గైడ్

LLM అంటే ఏమిటి: లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ ఎలా పనిచేస్తుంది – సింపుల్ గైడ్

LLM అంటే ఏమిటి: లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ ఎలా పనిచేస్తుంది – సింపుల్ గైడ్
TelAndra Desk··7 నిమిషాల చదువు
Photo: 11287688 / Pixabay

వివరణ చివరిగా అప్‌డేట్ చేసింది: 21 నవంబర్ 2026

రాత్రి పదకొండు గంటలకు ఇంజినీరింగ్ ఫైనల్ ఇయర్ స్టూడెంట్ రవి, ChatGPTలో “రేపటి ఇంటర్వ్యూకి నా గురించి చిన్న సెల్ఫ్ ఇంట్రడక్షన్ రాసివ్వు” అని టైప్ చేశాడు. కొన్ని సెకన్లలోనే చక్కటి పేరాగ్రాఫ్ వచ్చింది. అదే రోజు వాళ్ల నాన్న షాప్ కస్టమర్‌కి పంపాల్సిన మెసేజ్‌ను Geminiతో తెలుగులో రాయించుకున్నారు.

⚡ సూటిగా చెప్పాలంటే

లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ (LLM) అంటే చాలా పెద్ద మొత్తంలో టెక్స్ట్ చదివి భాషను నేర్చుకున్న ఏఐ ప్రోగ్రామ్. ఒక వాక్యంలో తర్వాత ఏ పదం రావాలో అంచనా వేస్తూ, ఒక్కో పదం చొప్పున జవాబు రాస్తుంది. ChatGPT, Gemini, Claude వంటి చాట్‌బాట్లు LLMల మీదే పనిచేస్తాయి.

ముఖ్యాంశాలు
  • LLM తర్వాతి పదాన్ని అంచనా వేసే పెద్ద ఏఐ మోడల్ – ఫోన్ కీబోర్డ్ సజెషన్‌కు పెద్ద రూపం
  • ట్రైనింగ్ రెండు దశల్లో: ప్రీ-ట్రైనింగ్ (భారీ టెక్స్ట్ చదవడం), ఫైన్-ట్యూనింగ్ (మర్యాదగా జవాబు ఇవ్వడం)
  • 2017లో Google పరిశోధకులు పరిచయం చేసిన ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ డిజైన్ దీనికి పునాది
  • నమ్మకంగా తప్పు చెప్పొచ్చు (హాలూసినేషన్) – తేదీలు, రూల్స్ అధికారిక సైట్‌లో చెక్ చేయాలి
  • ఆధార్, OTP, బ్యాంక్ వివరాలు చాట్‌బాట్‌లో ఎప్పుడూ టైప్ చేయొద్దు

ఇలా మనిషిలా మాట్లాడే, రాసే ఈ ఏఐ చాట్‌బాట్ల వెనుక ఉన్న టెక్నాలజీ పేరే లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ (LLM). LLM అంటే ఏమిటి, అది జవాబులు ఎలా తయారు చేస్తుంది, దాన్ని ఎంత వరకు నమ్మొచ్చు అనేది ఈ గైడ్‌లో సింపుల్‌గా చూద్దాం. ఏఐ గురించి బేసిక్స్ కావాలంటే మా AI అంటే ఏమిటి గైడ్ కూడా చదవండి.

LLM అంటే సింపుల్‌గా ఏమిటి

LLM అంటే చాలా పెద్ద మొత్తంలో టెక్స్ట్ చదివి, భాష ఎలా పనిచేస్తుందో నేర్చుకున్న కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్. పేరులో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి. “లార్జ్” అంటే అది నేర్చుకున్న డేటా చాలా పెద్దది, మోడల్ సైజు కూడా పెద్దది. “లాంగ్వేజ్” అంటే అది పనిచేసేది భాష మీద. “మోడల్” అంటే లెక్కల ఆధారంగా అంచనాలు వేసే సిస్టమ్.

మీ ఫోన్ కీబోర్డ్‌లో “శుభోదయం, ఎలా” అని టైప్ చేస్తే పైన “ఉన్నారు” అనే సజెషన్ వస్తుంది కదా. ఒక వాక్యంలో తర్వాత ఏ పదం రావచ్చో అంచనా వేయడం LLM చేసే ప్రాథమిక పని కూడా ఇదే. తేడా ఏంటంటే, LLM ఈ పనిని చాలా పెద్ద స్థాయిలో చేస్తుంది. ఒక్క పదం కాదు, మొత్తం ఈమెయిల్, కథ, కోడ్, ఆన్సర్ పేపర్ కూడా రాయగలదు.

ChatGPT వెనుక OpenAI తయారు చేసిన GPT మోడళ్లు, Gemini యాప్ వెనుక Google Gemini మోడళ్లు, Claude వెనుక Anthropic మోడళ్లు, Meta AI వెనుక Llama మోడళ్లు పనిచేస్తున్నాయి. ఈ టూల్స్ మధ్య తేడాలు తెలుసుకోవాలంటే మా ChatGPT vs Gemini పోలిక చూడండి.

LLM ఎలా పనిచేస్తుంది: నాలుగు దశలు

1. టెక్స్ట్‌ను టోకెన్లుగా విడగొట్టడం

కంప్యూటర్‌కు పదాలు నేరుగా అర్థం కావు. అందుకే LLM మనం రాసిన టెక్స్ట్‌ను టోకెన్లు (tokens) అనే చిన్న ముక్కలుగా విడగొడుతుంది. ఒక టోకెన్ అంటే ఒక పూర్తి పదం కావచ్చు, పదంలో ఒక భాగం కావచ్చు. చాలా మోడళ్లలో తెలుగు పదాలు ఇంగ్లిష్ కంటే ఎక్కువ టోకెన్లుగా విడిపోతాయి. అందుకే కొన్ని టూల్స్ తెలుగులో కొంచెం నెమ్మదిగా, తక్కువ క్వాలిటీతో జవాబు ఇస్తుంటాయి.

2. ప్రీ-ట్రైనింగ్: కోట్ల పేజీలు చదవడం

ప్రీ-ట్రైనింగ్ (pre-training) దశలో మోడల్ ఇంటర్నెట్ పేజీలు, పుస్తకాలు, కోడ్ వంటి భారీ టెక్స్ట్ చదువుతుంది. ప్రతి వాక్యంలో తర్వాతి టోకెన్‌ను ఊహించడం, తప్పు అయితే తనను తాను సరిచేసుకోవడం, ఇలా కోట్ల సార్లు ప్రాక్టీస్ చేస్తుంది. ఈ సరిచేసుకునే సెట్టింగ్స్‌ను పారామీటర్లు (parameters) అంటారు. రేడియోలో స్టేషన్ క్లియర్‌గా వచ్చే వరకు నాబ్ తిప్పినట్టే, మోడల్ తన పారామీటర్లను సర్దుకుంటుంది. పెద్ద మోడళ్లలో ఇవి బిలియన్ల సంఖ్యలో ఉంటాయి, అందుకే ట్రైనింగ్‌కు వేల సంఖ్యలో GPU చిప్స్, చాలా కరెంట్, చాలా డబ్బు అవసరం.

3. ఫైన్-ట్యూనింగ్: మర్యాదగా జవాబు ఇవ్వడం నేర్పించడం

ప్రీ-ట్రైనింగ్ తర్వాత మోడల్‌కు భాష తెలుస్తుంది, కానీ మన ప్రశ్నలకు పద్ధతిగా జవాబు ఇవ్వడం రాదు. ఫైన్-ట్యూనింగ్ (fine-tuning) దశలో మంచి ప్రశ్న-జవాబు ఉదాహరణలతో మళ్లీ ట్రైనింగ్ ఇస్తారు. మనుషులు జవాబులకు రేటింగ్ ఇచ్చి, ఏది బాగుందో మోడల్‌కు నేర్పిస్తారు. దీన్ని హ్యూమన్ ఫీడ్‌బ్యాక్ ట్రైనింగ్ (RLHF) అంటారు. ప్రమాదకరమైన ప్రశ్నలకు నో చెప్పడం కూడా ఇక్కడే నేర్చుకుంటుంది.

4. జవాబు తయారు చేయడం

మీరు ప్రశ్న అడిగినప్పుడు మోడల్ దాన్ని టోకెన్లుగా మార్చి, ఒక్కో టోకెన్ చొప్పున జవాబును అంచనా వేస్తూ రాస్తుంది. అందుకే స్క్రీన్ మీద జవాబు పదం పదంగా టైప్ అవుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఈ దశను ఇన్ఫరెన్స్ (inference) అంటారు.

ఈ మొత్తం పనికి పునాది ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ (Transformer) అనే డిజైన్. దీన్ని 2017లో Google పరిశోధకులు “Attention Is All You Need” అనే రీసెర్చ్ పేపర్‌లో పరిచయం చేశారు. ఇందులో అటెన్షన్ (attention) అనే పద్ధతి ఒక వాక్యంలో ఏ పదం ఏ పదంతో ముడిపడి ఉందో గుర్తిస్తుంది. “రవి సీతకు పుస్తకం ఇచ్చాడు, ఆమె దాన్ని రాత్రే చదివేసింది” అనే వాక్యంలో “ఆమె” అంటే సీత, “దాన్ని” అంటే పుస్తకం అని మోడల్ అర్థం చేసుకునేది ఈ అటెన్షన్ వల్లే.

రోజువారీ జీవితంలో LLM వాడకం

స్టూడెంట్స్ పెద్ద నోట్స్‌ను షార్ట్ సమ్మరీగా మార్చుకోవడానికి, అర్థం కాని కాన్సెప్ట్‌ను సింపుల్ ఉదాహరణతో అడగడానికి, ఇంటర్వ్యూ ప్రాక్టీస్‌కు వాడుతున్నారు. ఆఫీస్ ఉద్యోగులు ఈమెయిల్స్, రిపోర్టులు, Excel ఫార్ములాలు, కోడ్ రాయడానికి వాడుతున్నారు. చిన్న వ్యాపారులు కస్టమర్ మెసేజ్‌లు, ప్రొడక్ట్ వివరాలు, సోషల్ మీడియా పోస్టులు రాయించుకుంటున్నారు.

భారతీయ భాషల కోసం ప్రత్యేకంగా పనిచేసే మోడళ్లపై కూడా ఫోకస్ పెరుగుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఇండియాఏఐ మిషన్ (IndiaAI Mission) కింద దేశంలోనే ఫౌండేషన్ మోడళ్లు తయారు చేసే ప్రాజెక్టులకు సపోర్ట్ ఇస్తున్నారు. భాషిణి (Bhashini) ప్లాట్‌ఫామ్ తెలుగు సహా భారతీయ భాషల్లో ట్రాన్స్‌లేషన్, వాయిస్ టూల్స్ అందిస్తోంది. ఏఐ కెరీర్ మీద ఆసక్తి ఉంటే మా AI/ML ఇంజినీర్ రోడ్‌మ్యాప్ చూడండి.

LLM చేసే పొరపాట్లు, పరిమితులు

LLM నిజాన్ని చెక్ చేసి రాయదు, “ఏ జవాబు సహజంగా అనిపిస్తుంది” అని అంచనా వేసి రాస్తుంది. అందుకే కొన్నిసార్లు లేని వాస్తవాలు, తప్పు తేదీలు, ఫేక్ లింకులు కూడా చాలా నమ్మకంగా చెబుతుంది. దీన్ని హాలూసినేషన్ (hallucination) అంటారు.

ప్రతి మోడల్‌కు ఒక నాలెడ్జ్ కటాఫ్ (knowledge cutoff) ఉంటుంది. అంటే ఒక తేదీ వరకు ఉన్న డేటాతోనే ట్రైనింగ్ అయింది. వెబ్ సెర్చ్ కనెక్ట్ చేయకపోతే లేటెస్ట్ వార్తలు, కొత్త జాబ్ నోటిఫికేషన్లు, ఎగ్జామ్ తేదీలు దానికి తెలియవు. ఇలాంటివి ఎప్పుడూ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లోనే చెక్ చేయండి.

ట్రైనింగ్ డేటాలో ఉన్న పక్షపాతాలు (bias) జవాబుల్లోనూ కనిపించొచ్చు. పైగా మీరు చాట్‌లో టైప్ చేసిన వివరాలు కంపెనీ సర్వర్లకు వెళ్తాయి. ఆధార్ నంబర్, OTP, బ్యాంక్ వివరాలు, ఆఫీస్ రహస్య ఫైల్స్ ఎప్పుడూ షేర్ చేయకండి. మరిన్ని జాగ్రత్తల కోసం మా AI సేఫ్టీ టిప్స్ చదవండి.

LLM గురించి అపోహలు, నిజాలు

  • అపోహ: LLM మనిషిలా ఆలోచిస్తుంది, దానికి ఫీలింగ్స్ ఉంటాయి. నిజం: ఇది భాషలోని ప్యాటర్న్స్ ఆధారంగా జవాబులు రాస్తుంది. “నాకు బాధగా ఉంది” అని రాసినా అది నేర్చుకున్న భాషా శైలి మాత్రమే.
  • అపోహ: ప్రతి ప్రశ్నకు ఇంటర్నెట్ లైవ్‌గా వెతికి చెబుతుంది. నిజం: సాధారణంగా ట్రైనింగ్‌లో నేర్చుకున్న దాని నుంచే చెబుతుంది. కొన్ని యాప్స్ మాత్రం వెబ్ సెర్చ్ చేసి లింకులు చూపిస్తాయి.
  • అపోహ: చాట్‌బాట్ చెప్పింది అంతా కరెక్ట్. నిజం: చదువు, ఆరోగ్యం, డబ్బు, లీగల్ విషయాల్లో అది చెప్పింది తప్పకుండా అధికారిక సోర్స్‌తో క్రాస్ చెక్ చేయాలి.
  • అపోహ: LLM వస్తే అన్ని ఉద్యోగాలు పోతాయి. నిజం: చాలా జాబ్స్‌లో పని చేసే విధానం మారుతోంది. ఏఐ టూల్స్ సరిగ్గా వాడడం నేర్చుకున్నవాళ్లకు అడ్వాంటేజ్ ఉంటుంది.

LLM నుంచి మంచి జవాబు పొందే టిప్స్

మీరు అడిగే ప్రశ్న లేదా సూచనను ప్రాంప్ట్ (prompt) అంటారు. ప్రాంప్ట్ ఎంత క్లియర్‌గా ఉంటే జవాబు అంత బాగుంటుంది. “లెటర్ రాయి” అనే బదులు “మా కాలనీలో వీధి లైట్లు పనిచేయడం లేదు, GHMCకి ఫిర్యాదు లెటర్ సింపుల్ తెలుగులో, 150 పదాల్లో రాయి” అని అడగండి.

మీరు ఎవరు, జవాబు ఎవరి కోసం, ఎంత పొడవు, ఏ ఫార్మాట్ (పాయింట్లు, టేబుల్) కావాలో చెప్పండి. జవాబు నచ్చకపోతే “ఇంకా సింపుల్‌గా చెప్పు”, “ఉదాహరణ ఇవ్వు” అని ఫాలో-అప్ అడగండి. ముఖ్యమైన వాస్తవాలకు సోర్స్ అడిగి, ఆ లింక్ నిజంగా ఉందో ఓపెన్ చేసి చూడండి.

LLMను ఒక తెలివైన అసిస్టెంట్‌లా వాడుకోండి, ఫైనల్ నిర్ణయం మాత్రం మీదే. ఇలాంటి మరిన్ని ఏఐ గైడ్స్ కోసం మా ఏఐ సెక్షన్ చూస్తూ ఉండండి.

పదాల అర్థాలు
టోకెన్ (Token)
LLM టెక్స్ట్‌ను విడగొట్టే చిన్న ముక్క – ఒక పదం లేదా పదంలో భాగం
పారామీటర్లు (Parameters)
ట్రైనింగ్‌లో మోడల్ సర్దుకునే అంకెల సెట్టింగ్స్; ఇవే మోడల్ 'జ్ఞాపకం'
ప్రీ-ట్రైనింగ్ (Pre-training)
భారీ టెక్స్ట్ చదివి తర్వాతి పదాన్ని ఊహించడం నేర్చుకునే మొదటి దశ
ఫైన్-ట్యూనింగ్ (Fine-tuning)
ప్రశ్న-జవాబు ఉదాహరణలతో, మనుషుల ఫీడ్‌బ్యాక్‌తో మళ్లీ ఇచ్చే ట్రైనింగ్
ప్రాంప్ట్ (Prompt)
మనం LLMకు ఇచ్చే ప్రశ్న లేదా సూచన
హాలూసినేషన్ (Hallucination)
LLM లేని విషయాన్ని నిజంలా నమ్మకంగా చెప్పడం
నాలెడ్జ్ కటాఫ్ (Knowledge cutoff)
మోడల్ ట్రైనింగ్ డేటా ఏ తేదీ వరకు ఉందో ఆ తేదీ

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

LLM అంటే ఏమిటి?

LLM అంటే లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్. భారీ టెక్స్ట్ డేటాతో ట్రైనింగ్ పొంది, మనిషిలా టెక్స్ట్ అర్థం చేసుకుని రాయగల ఏఐ మోడల్.

ChatGPT, LLM ఒకటేనా?

కాదు. ChatGPT ఒక చాట్ యాప్; దాని వెనుక OpenAI తయారు చేసిన GPT అనే LLM పనిచేస్తుంది. అలాగే Gemini యాప్ వెనుక Google Gemini మోడల్ ఉంటుంది.

LLM తెలుగులో జవాబు ఇవ్వగలదా?

ఇస్తుంది. ChatGPT, Gemini వంటి టూల్స్‌లో తెలుగులో అడగొచ్చు. అయితే ఇంగ్లిష్‌తో పోలిస్తే తెలుగులో కొన్నిసార్లు పదాలు, వ్యాకరణంలో పొరపాట్లు రావొచ్చు.

LLM ఇచ్చే సమాచారం నమ్మొచ్చా?

సాధారణ వివరణలకు ఉపయోగపడుతుంది, కానీ తేదీలు, నంబర్లు, రూల్స్, ఆరోగ్య, లీగల్ విషయాలు తప్పకుండా అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో చెక్ చేయండి.

LLM వాడడానికి కోడింగ్ రావాలా?

అవసరం లేదు. యాప్ లేదా వెబ్‌సైట్ ఓపెన్ చేసి మామూలు భాషలో టైప్ చేస్తే చాలు. సొంత యాప్స్ తయారు చేయాలంటే మాత్రం ప్రోగ్రామింగ్ నేర్చుకోవాలి.

LLM నేర్చుకోవాలంటే ఎక్కడ మొదలుపెట్టాలి?

Google Machine Learning Crash Course లోని LLM ఇంట్రో పేజీ ఉచితంగా బేసిక్స్ నేర్పిస్తుంది. తర్వాత Python, మెషిన్ లెర్నింగ్ బేసిక్స్ నేర్చుకోవచ్చు.

తాజా వార్తలు, Job alerts మీ phone లోనే!TelAndra channel ని follow అవ్వండి

⭐ TelAndra ను Google లో మీ Preferred Source గా జోడించండి
ఉద్యోగాలు, ఫలితాలు, పథకాల తాజా అప్‌డేట్స్ Google Search లో ముందుగా మీకే కనిపిస్తాయి.

Google లో TelAndra ను జోడించండి →
TelAndra ఎడిటోరియల్ డెస్క్

ఈ కథనం అధికారిక ప్రకటనలు, నమ్మకమైన మీడియా ఆధారంగా సిద్ధం చేశాం. చివరిగా అప్‌డేట్: 21 నవంబర్ 2026. ఉద్యోగాలు, పథకాల తుది వివరాల కోసం అధికారిక వెబ్‌సైట్ చూడండి.

స్పందించండి

మీ ఈమెయిలు చిరునామా ప్రచురించబడదు. తప్పనిసరి ఖాళీలు *‌తో గుర్తించబడ్డాయి

📲 Job alerts & తాజా వార్తలు WhatsApp Telegram