మైనర్లకు సోషల్ మీడియా బ్యాన్: పిల్లల భవిష్యత్తును కాపాడే చర్య

భారతదేశంలో పిల్లల సోషల్ మీడియా వినియోగం ఒక తీవ్రమైన సమస్యగా మారింది. ఇటీవలి కాలంలో దీని దుష్ప్రభావాలు బాగా కనిపిస్తున్నాయి కాబట్టి, కేంద్ర ప్రభుత్వం 18 ఏళ్లలోపు మైనర్లకు సోషల్ మీడియా పరిమితులు లేదా బ్యాన్ విధించే దిశగా చర్చలు జరుపుతోంది. ఇటీవల విడుదలైన ఆర్థిక సర్వే 2025-26లో కూడా, పిల్లలను డిజిటల్ అడిక్షన్ నుంచి కాపాడటానికి వయసు ఆధారిత పరిమితులు పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని స్పష్టమైన సిఫార్సులు చేశారు. ఈ చర్య వెనుక పిల్లల మానసిక ఆరోగ్యం, శారీరక ఆరోగ్యం, చదువుపై ఏకాగ్రత లోపం, మరియు కొన్ని తీవ్రమైన సంఘటనలు ప్రధాన కారణాలుగా ఉన్నాయి.

రాష్ట్రాలు కూడా ఈ విషయంపై తీవ్రంగా స్పందిస్తున్నాయి. మార్చి 2026లో కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి సిద్దరామయ్య రాష్ట్ర బడ్జెట్ ప్రసంగంలో 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు సోషల్ మీడియా పూర్తి నిషేధం ప్రకటించారు. మొబైల్ ఫోన్ వినియోగం పెరగడం వల్ల పిల్లలపై కలిగే ప్రతికూల ప్రభావాలను అరికట్టడమే ఈ నిర్ణయం లక్ష్యం. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు అసెంబ్లీలో మాట్లాడుతూ, 13 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు సోషల్ మీడియా యాక్సెస్ బ్యాన్ చేస్తామని ప్రకటించారు. ఈ విధానాన్ని 90 రోజుల్లో అమలు చేస్తామని, అలాగే 13 నుంచి 16 ఏళ్ల వారికి కూడా పరిమితులు విధించే అంశంపై చర్చలు జరుపుతున్నామని తెలిపారు. గోవా ప్రభుత్వం కూడా ఆస్ట్రేలియా మాదిరిగా 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు బ్యాన్ అమలు చేయడానికి అధ్యయనాలు చేస్తోంది. ఈ రాష్ట్రాల చర్యలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చను రేకెత్తిస్తున్నాయి.

సోషల్ మీడియా అధిక వినియోగం పిల్లలపై చాలా తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలను చూపుతోంది. మానసిక వైద్యులు, నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు – రీల్స్, షార్ట్ వీడియోలు నిరంతరం స్క్రాల్ చేయడం వల్ల ఏకాగ్రత శక్తి తగ్గుతోంది. చదువుపై శ్రద్ధ తగ్గి, పరీక్షల్లో తక్కువ మార్కులు లేదా జీరో స్కోర్లు వస్తున్నాయి. శారీరకంగా నిద్ర లోపం, ఊబకాయం, కంటి సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి. కొన్ని తీవ్రమైన ఘటనలు కూడా నమోదయ్యాయి – సెల్‌ఫోన్ ఇవ్వనందుకు తల్లిదండ్రులపై దాడులు, రాడ్‌లతో కొట్టడం వంటివి. యూపీ, ఢిల్లీల్లో చిన్న పిల్లలు అడల్ట్ కంటెంట్ చూసి లైంగిక దాడులకు పాల్పడిన సందర్భాలు హృదయవిదారకంగా ఉన్నాయి. ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, యూట్యూబ్ షార్ట్స్ వంటివి గతంలో నానమ్మలు, తాతలు చెప్పిన మంచి కథల స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. ఫలితంగా పిల్లల సమయం వృథా అవుతోంది, చెడు అలవాట్లు పెరుగుతున్నాయి.

ఈ సమస్యలో తల్లిదండ్రుల పాత్ర చాలా కీలకం. చాలా మంది ఇద్దరూ ఉద్యోగాలు చేస్తూ పిల్లలకు సరైన సమయం ఇవ్వలేకపోతున్నారు. దీంతో సెల్‌ఫోన్‌ను ‘బేబీసిట్టర్’లా ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే టెక్నాలజీ అవసరమే – ఆన్‌లైన్ క్లాసులు, స్కూల్ గ్రూపులు, అధ్యయన సహాయకాలకు ఉపయోగపడుతుంది. కానీ అనవసరమైన, హానికరమైన కంటెంట్‌ను రెస్ట్రిక్ట్ చేయాలి. కార్టూన్ పేరుతో మొదలై అడల్ట్ వీడియోలకు దారితీసే పరిస్థితిని ఆపాలి.

కేంద్ర ప్రభుత్వం త్వరలో స్పష్టమైన గైడ్‌లైన్స్ జారీ చేయవచ్చు. రాష్ట్రాలతో సమన్వయంతో పిల్లలను ఆటల మైదానాల వైపు, చదువు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల వైపు మళ్లించాలి. మంచి అలవాట్లు, శారీరక వ్యాయామం, కుటుంబ సమయం పెంచాలి. టెక్నాలజీని సమతుల్యంగా వినియోగించుకుంటూ హానికరమైన ‘చెత్త’ కంటెంట్ నుంచి పిల్లలను దూరం చేయడమే ఇప్పటి అవసరం. ఈ చర్యలు పిల్లల భవిష్యత్తును మరింత మెరుగుపరచడంలో సహాయపడతాయి.